Monika Zabrocka-Śliwka - Katedra Przekładoznawstwa

dr Monika Zabrocka

Adiunkt w Katedrze Przekładoznawstwa na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, z którym związana jest nieprzerwanie od 2017 roku. Stopień doktora nauk humanistycznych w zakresie językoznawstwa uzyskała w 2018 roku na Uniwersytecie Pedagogicznym im. KEN w Krakowie na podstawie rozprawy Efficacy of audio description dedicated to children within the functionalist approach to translation. W latach 2013-2015 pracowała w projekcie The European Graduate Placement Scheme skupiającym się na współpracy uniwersytetu z rynkiem usług językowych i tłumaczeniowych, a na przełomie 2018 i 2019 odbyła czteromiesięczny staż podoktorski na Steinhardt New York University (Department of Communicative Sciences and Disorders) w ramach stypendium Fundacji Kościuszkowskiej na realizację projektu poświęconego wykorzystaniu audiodeskrypcji w pracy z dziećmi i młodzieżą z zaburzeniami psychoemocjonalnymi (w przygotowaniu publikacja omawiająca wyniki badania przeprowadzonego w ramach tego stażu). W roku 2019 jej projekt dotyczący wykorzystania alternatywnych technik audiodeskrypcji w rozrywce i edukacji (złożony w ramach programu Horizon 2020 Marie Skłodowska-Curie 2019 Actions) otrzymał od Komisji Europejskiej certyfikat Seal of Excellence. W latach 2022-2024 współpracowała z University of York (School of Arts and Creative Technologies), realizując dwuletni projekt badawczy finansowany przez Narodową Agencję Wymiany Akademickiej w ramach konkursu im. M. Bekkera (poświęcony kreatywnym technikom audiodeskrypcji tworzonej z myślą o młodych widzach). W 2023 dzięki finansowaniu otrzymanemu z Narodowego Centrum Nauki (grant MINIATURA) zrealizowała projekt Multifunctional audio description as a tool for full accessibility. A preliminary study (consultations) inicjujący jej współpracę z University of Hawai‘i at Mānoa, a w 2025 roku jej projekt The impact of creative captions on viewers' cognitive processes and emotional responses to video content. Empirical research poświęcony kreatywnym napisom filmowym został nagrodzony (również przez NCN) grantem SONATA. Z jej inicjatywy powstało Laboratorium Językoznawstwa Kognitywnego i Neuroobrazowania, które od 2025 roku działa przy Katedrze Przekładoznawstwa.

Zainteresowania badawcze

  • przekład audiowizualny i dostępność mediów: dubbing, przekład piosenki, napisy filmowe, wersja lektorska audiodeskrypcja i napisy dla osób niesłyszących
  • edukacja kompensacyjna oraz komunikacja alternatywna i wspomagająca; przekład poetycki i literacki (ze szczególnym uwzględnieniem literatury dziecięcej)
  • językowy obraz świata i przekład elementów nacechowanych kulturowo
  • nowe technologie w procesie przekładu; literatura, sztuka i kultura antyku
  • recepcja antyku w literaturze i sztuce późniejszych epok
  • literatura francuska XX wieku i nowsza

Wybrane publikacje

  • Kata, G., Koziol, M., Zabrocka, M., & Poleszak, W. (2026). Enhancing audiovisual media experience with AI: Insights from a pilot study on emotionally attuned subtitles for the d/Deaf and hard of hearing audiences. Perspectives: Studies in Translation Theory and Practice, 1–19.
  • Zabrocka, M., Kata, G., Bereś, A., & Materska-Samek, M. (2026). AD as a tool for supporting emotion processing in autistic children: Results of an eye-tracking study on randomised Polish participants aged 5–12. Journal of Children and Media, 20(2), 284–302.
  • Zabrocka, M. (2025). When an accessibility tool becomes a tool for amusement: Brief insights into the unconventional techniques of audio description, The ATA Chronicle, 54(4), 15-19. 
  • Zabrocka, M. 2023. Hear the flow: Report on the Rationale Method of audiodescribing dance performances. Journal of Visual Impairment & Blindness, 117(3), 251-255. 
  • Zabrocka, M. 2021. Audio description accompanying video content as a compensatory tool in socialization and cognitive-linguistic development of children with visual impairment: The search for theory for alternative AD application. Educational and Developmental Psychologist, 38, 215-226.
  • Antygona, Jean Anouilh; przekład i przedmowa – M. Zabrocka, wprowadzenie – dr J. Filonik, redakcja – prof. dr hab. M. Szymański (publikacja: 2021).
  • Zabrocka, M. 2019. Speaking metaphor in audio description for children. Culture, Language and Representation, 22, 153-169.
  • Zabrocka, M. 2018. Rhymed and traditional audio description according to the blind and partially sighted audience: Results of a pilot study on creative audio description. JoSTrans. Journal of Specialised Translation, 29, 212-236.
  • Zabrocka, M. 2017. Emocje odzyskane w tłumaczeniu. O audiodeskrypcji artystycznej i przekładzie humoru. Przekładaniec. A Journal of Translation Studies, 35/2017, 107-127.
  • Jankowska, A., Zabrocka, M. 2016. How co-speech gestures are rendered in Audio Description – a case study. Researching Audio Description. New Approaches, A. Matamala, P. Orero (red.), Palgrave Macmillan, 169-186.

Wybrane konferencje

  • 2026. Subtitling as multimodal meaning-making: Dynamic subtitles for d/Deaf viewers. International Conference: Artificial Intelligence and Audiovisual Translation. Challenges and New Horizons, Palermo, Włochy.
  • 2025. Unlocking audiovisual media for all: How AI-generated subtitles enhance audience engagement and emotional connection – results of the pilot study (współautorzy: Grzegorz Kata, Wiesław Poleszak, Michał Koziol). Conference on Disability, Accessibility and Representation in the Creative Industries, York, Wielka Brytania.
  • 2024. Functionality and perspectives of unconventional audio description for children and teenagers with visual impairment. 15th Languages and The Media, Budapeszt, Wegry.
  • 2023. When an accessibility tool becomes a tool for amusement: Brief insights into unconventional techniques of audio describing. ATA 64th Annual Conference, Miami, USA.
  • 2023. Accessibility has many names. Audio description has many roles (współautor: Grzegorz Kata). ArsAD 2023, Barcelona, Hiszpania.
  • 2019. Metaphorical AD: On the importance of the visual and aural stimuli for the process of figurative language processing. 8th Media for All: Complex Understandings, Sztokholm, Szwecja.
  • 2018. Speaking metaphor in audio description for children. 12th Researching and Applying Metaphor Conference, Hongkong, Chiny.
  • 2017. Rhymed vs. traditional audio description. Conference on Accessibility in Film, Television and Interactive Media, York, Wielka Brytania.
  • 2017. Audio describing as a purposeful activity: About the language of children’s AD in relation to its planned function (wystąpienie indywidualne), Reading speed in AD (wystąpienie wieloautorskie przygotowane w ramach projektu Audio Movie – Cinema for All). ArsAD 2017, Barcelona, Hiszpania.
  • 2015. Audio Description as a tool for linguistic worldview creation. Audio Description and Education Symposium: Children are the Future, Warszawa, Polska.
  • 2015. Poetics of gesture: How are gestures rendered in AD? (współautorka: Anna Jankowska). ArsAD 2015, Barcelona, Hiszpania.
  • 2014. Culturally problematic issues in English, German and French renditions of a Polish comedy ‘Ewa chce spać’ (współautorka: Jadwiga Suwaj). 10th Languages and The Media, Berlin, Niemcy.
  • 2013. Audio Description as a tool for creating the linguistic image of the world by the blind children. 5th Media for All: Expanding Borders, Dubrownik, Chorwacja.