Projekt, którego kierownikiem jest dr Monika Zabrocka, finansowany jest przez Narodowe Centrum Nauki w ramach konkursu SONATA 20 (2024/55/D/HS2/01868). Przyznana kwota finansowania wynosi 983 527 PLN.

Napisy (filmowe) to narzędzie proste, ale kluczowe dla zapewnienia dostępności treści audiowizualnych dla wszystkich widzów, ponieważ umożliwiają zrozumienie przekazu komunikatów medialnych tworzonych w różnych językach i formach.

Tradycyjnie napisy koncentrują się na tłumaczeniu dialogów oraz – w przypadku napisów przygotowanych z myślą o osobach g/Głuchych i słabosłyszących – dostarczaniu informacji o ścieżce dźwiękowej danego produktu audiowizualnego. W ostatnich latach rośnie jednak zainteresowanie tzw. napisami kreatywnymi, których forma (zawierająca elementy nietypowe, a nawet artystyczne) wykracza poza tradycyjne wytyczne. Takie napisy stanowią realną szansę na zwiększenie zaangażowania widzów w oglądaną treść oraz ułatwienie im jej pełnego zrozumienia, co ma szczególne znaczenie w przypadku dzieci, osób starszych i neuroatypowych oraz tych z różnymi niepełnosprawnościami sensorycznymi, poznawczymi lub intelektualnymi.

Celem niniejszego projektu jest zbadanie, w jaki sposób nietypowe napisy, w dodatku tworzone z wykorzystaniem sztucznej inteligencji (co również decyduje o nowatorskim charakterze tego projektu), odzwierciedlające emocjonalny ton produkcji audiowizualnej – zarówno wynikający z treści dialogów, jak i przekazywany przez mimikę i gesty postaci – mogą poprawić jej dostępność dla różnych grup odbiorców, a także jej rozumienie przez nich oraz zapamiętywanie kluczowych informacji. Innymi słowy, sprawdzimy, czy takie napisy mogą wzbogacić i poprawić ogólne doświadczenie widzów związane z obcowaniem z produkcją audiowizualną.

W badaniach zastosowane zostaną różne metody i narzędzia badawcze, w tym półstrukturalizowane kwestionariusze, wywiady pogłębione oraz nowoczesne urządzenia badawcze, takie jak okulograf monitorujący ruchy gałek ocznych, urządzenie do pomiaru reakcji skórno-galwanicznych oraz oprogramowanie analizujące mimikę w celu oceny stanów emocjonalnych widza. Pozwoli to monitorować w czasie rzeczywistym to, jak różne rodzaje napisów wpływają na reakcje odbiorców. W badaniach weźmie udział ponad 600 osób zróżnicowanych pod względem wieku, w tym osoby z nie(pełno)sprawnościami.

Wyniki planowanych badań dostarczą cennych informacji na temat tego, jak napisy mogą (lub powinny) być projektowane, żeby mogły sprostać potrzebom wszystkich widzów, szczególnie w kontekście inkluzji oraz wsparcia edukacyjnego. Dzięki badaniu, które pokaże, jak emocjonalnie wzbogacone napisy wpływają na nasze zaangażowanie w oglądane treści, projekt przyczyni się do tworzenia bardziej inkluzywnych i dostępnych mediów, poprawiając doświadczenie kontaktu z treściami audiowizualnymi dla jak najszerszego kręgu odbiorców.